مطالعات فرهنگی و رسانه ایران

این تارنما به آخرین مباحث حوزه مطالعات فرهنگی و رسانه ایران با چشم انداز ارتباطی می پردازد.

مطالعات فرهنگی و رسانه ایران

این تارنما به آخرین مباحث حوزه مطالعات فرهنگی و رسانه ایران با چشم انداز ارتباطی می پردازد.

نگاهی تاریخی به سیاستگذاری فرهنگی در روسیه تزاری

«مطالعات فرهنگی و رسانه ایران»- دوره‌های سیاستگذاری فرهنگی روسیه تزاری در ورارود (1917 ـ1864) عنوان مقاله ای است که در نشریه «مطالعات اوراسیای مرکزی» با مشخصات: دوره 8، شماره 2، پاییز 1394، صفحه 173-191منتشر شده است. 

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

سیده فهیمه ابراهیمی 

استادیار تاریخ، دانشگاه مذاهب اسلامی



چکیده

سال‌های نخست ورود روسیة تزاری به ورارود، روزگار اوج قدرت این امپراتوری نبود؛ افزون بر رقبای قدرتمندی چون انگلیس، تحولات رو به گسترش درونی بر تضعیف کنش آن در منطقه می‌افزود. این مسائل در کنار اختلاف آرای سیاستگذاران روسی با ملی‌گرایان مسیحی، واکنش مردم منطقه، ضعف فرماندهان منصوب در این بخش و تحولات منطقه‌ای و جهانی سبب می‌شد تا آنچه سرانجام باعنوان روسی‌سازی در بعد فرهنگی در منطقه به اجرا درآمد، ویژگی‌های خاصی پیدا کند. در این نوشتار باعنوان «دوره‌های سیاستگذاری فرهنگی روسیة تزاری در فرارود»به این پرسش می‌پردازیم که سیاست‌های فرهنگی روسیه در ورارود چند دورة متفاوت را تجربه کرد و علت تغییر در هر مرحله چه بود؟  پاسخ این است که فرماندهان روسی سه دورة متفاوت سیاستگذاری را در منطقه به‌نمایش گذاشتند که مجموعه‌ای از عوامل محلی، داخلی و خارجی در هر دوره‌ای سبب تغییرآن‌ها می‌شد.

کلیدواژگان

ترکستان؛ روسی‌سازی؛ روسیه؛ سیاست‌های فرهنگی؛ ورارود

این مقاله به مساله سیاست فرهنگی و سیاستگذاری فرهنگی می پردازد. اگرچه رویکرد مقاله تاریخی است اما می توان رگه هایی از مطالعات فرهنگی را در آن ردگیری کرد. 

لینک دانلود رایگان مقاله

تفاوت عمل در فضای فیزیکی و عمل در فضای مجازی

«مطالعات فرهنگی و رسانه ایران»- حوزه فضای مجازی بر خلاف حوزه فضای فیزیکی دارای بعد نمی باشد لذا این حوزه خالی از زمان و خالی از مکان است  و آنطور که کاستلز از آن به از جاکندگی تعریف و تعبیر می کند.

در فضای مجازی حوزه دسترسی به شدت متفاوت با فضای فیزیکی است. بسیار از محدودیت هایی که در فضای فیزیکی وجود دارد در فضای مجازی وجود ندارد و این امر اگرچه در بدای امر امکان دارد اینگونه به ذهن متبادر کند که فضای مجازی فضای ایده آلی برای محتواست، اما در عین حال مخاطرات خودش را به همراه دارد. در این نوشتار به ابعاد مختلف تفاوت های میان عمل فیزیکی و عمل در فضای مجازی می پردازیم.

1.       پشیمانی در فضای فیزیکی در مقایسه با پیشمانی در فضای مجازی قرار می گیرد: فضای فیزیکی به افراد اجازه جبران اشتباهات را می دهد. بسیاری از موارد هستند که در دایره محدودی باقی می مانند. اما به عنوان مثال اگر یک خبر در مطبوعات منتشر شود، حداکثر می تواند در چارچوب و دایره افرادی قرار گیرد که در تماس با صاحب نشریه هستند. بسیاری از اوقات می توان نشریه را متوقف کرد و یا آن را از دکه های روزنامه و مطبوعات جمع آوری نمود. اما در فضای مجازی، خبری که منتشر شد با سرعت پراکنش بالایی روبرو می شود و جلوگیری از آن گاهی بسیار دشوار می باشد.

2.       محدودیت دایره پراکنش در فضای فیزیکی نسبت به فضای مجازی: در فضای فیزیکی اطلاعات در سطح محدودی پراکنده می شود و هزینه های پراکنش اطلاعات به اندازه ای بالاست که جز آنچه اهمیت بسیار برای مراکز قدرت و ثروت دارد پراکنده نمی شود. اما در فضای مجازی با کمترین هزینه پراکنش صورت می گیرد و افراد فراوانی می توانند در جریان اطلاعات قرار گیرند.

3.       ماندگاری عمل در فضای مجازی در مقایسه با فضای فیزیکی: در فضای فیزیکی محدودیت هایی باعث جلوگیری از مانایی اقدامات می شود. اما در فضای مجازی مانایی عمل بیشتر است.

4.       شعاع اثرگذاری در فضای فیزیکی نسبت به فضای مجازی: هر عملی که در فضای مجازی صورت می گیرد به دلیل امکان دسترسی همگان به آن (به طور بالقوه) اثرگذاری را به شدت افزایش می دهد. در صورتی که در فضای مجازی اثرگذاری محدود به حضور افراد است.

5.       ارتباط یک نفر با همه به ارتباط یک نفر با یک نفر و ارتباط همه با همه تبدیل شده است. بدین معنا که پس از ورود تکنولوژی های ارتباطی و اطلاعاتی اولیه نظیر رادیو و تلویزیون که حالت یک نفر به همه را ممکن کرده بود، پس از ورود تکنولوژی های ارتباط مجازی، امکان اتصال یک نفر به چند نفر و چند نفر به یک نفر و چند نفر به چند نفر نیز ممکن شد. به عبارت دیگر تعامل جای ارسال را گرفت.

در مجموع می توان گفت که ماهیت فضای مجازی با فضای فیزیکی تفاوت های عمیقی را در اثرات آن ایجاد کرده است. و لذا می طلبد که نظام حقوقی جداگانه ای برای آن در نظر گرفته شود. شعاع تاثیر آن متفاوت شده است و نحوه جبران نیز بسیار متفاوت می باشد.

 

 


رقابت میان فضای مجازی و فضای واقعی

«مطالعات فرهنگی و رسانه ایران»- فضای مجازی زاده تکنولوژی است، آنچه آن را قوی کرده است اقتصاد است. چراکه توانسته ماده را تا حد زیادی تقلیل دهد. همه چیز در یک پکیج کوچک قابل دسترسی است. بنابراین توانسته بر بستر اقتصاد رشد کند و کم کم جایگزین بسیاری چیزهایی شود که در فضای فیزیکی  انجام می شدند. در واقع رقابت میان فضای مجازی و فضای واقعی ریشه در نیازهایی دارد که هر دو این فضاها می توانند به گونه های مختلف آن را تامین کنند.

رقابتی که در آن گاهی اوقات برنده و بازنده وجود دارد و گاهی اوقات هر دو در رقابت جایگاه خودشان را می گیرند. برخی اوقات اساسا فضای مجازی جایگزین فضای فیزیکی نشده است بلکه نوآوری کرده و به نیازی پاسخ می دهد که اساسا در فضای فیزیکی محلی برای پاسخ به آن نبوده است. به این جهت فضای مجازی در برخی عرصه ها جایگزینی در فضای حقیقی ندارد. این می تواند شامل هر بخشی شود که به زمانیت و مکانیت ربط پیدا می کند. فضای مجازی بر زمان و مکان غلبه کرده است. غلبه ای از جنس جدا شدن از زمان و مکان.

در فضای مجازی همه چیز از زمان و مکان جدا می شود. زمان بی زمان و مکان بی مکان. جاییکه این دو محدودیت عمده را ندارد می تواند مثل قالیچه حضرت سلیمان شما را از شهری به شهری و از کشوری به کشوری جابجا کند و بدین شکل نقشی پیغامبر گونه در زندگی بشر بازی می کند.

اما مساله اینجاست که بشر اگرچه مجازی شده است اما هنوز درگیر فیزیک خودش است. هنوز نمی تواند از طریق فضای مجازی تغذیه کند، نفس بکشد و بسیاری از مسائل دیگر را تجربه کند.

فضای مجازی در جایی با فضای واقعی رقابت می کند که مشتری های یک فروشگاه دیگر از آن خرید نمی کنند. وقتی که یک دولت از کنترل درخواست های شهروندان خود ناتوان می شود و زمانی که قدرت های محلی فرهنگی نمی توانند صدایشان را به درستی به گوش مخاطبانشان که در همسایگی آنها به سر می برند برسانند چون آنها صداهای دیگری را پسندیده و به آن گوش می دهند که الزاما در نزدیکی آنها نیست.

فضای واقعی می خواهد فضای مجازی را خفه کند و آنجاست که فیلترینگ عمل می کند، آنجاست که پیام های مختلف و تولید محتواهایی برای بی ارزش دانستن محتواها در فضای مجازی تولید می شود. در واقع نوعی مقاومت در تعامل میان فضای مجازی و فیزیکی ایجاد شده است. فضای فیزیکی همچنان در بسیاری عرصه ها حضور قدرتمند دارد و فضای مجازی می خواهد در همه جا جایگزین شود و در نتیجه آن چالش هایی ایجاد می شود برای آنها که قوی ترند و در مقابل قرار می گیرند آنها که ضعیف ترند و آن کسانی که تا کنون دیده نمی شده اند حالا می توانند به راحتی دیده شوند.

این رقابت گاهی از جنس خشونت است و گاهی نرم، گاهی تلاش است و گاهی تخریب، اما در هر حال گروه های حاشیه ای مهمترین بخش این رقابت هستند. گروه هایی که حالا قشنگ شنیده می شوند و به راحتی می توان صدای نعل اسبان آنها را که از روی تل خرابه های فضای فیزیکی عبور می کنند را شنید.